Στα πλαίσια του Προγράμματος Διαλέξεων και Συζητήσεων της χειμερινής περιόδου, ο Σύλλογος Αργείων «Ο Δαναός» συνεχίζει τις μετακλήσεις σημαντικών και διακεκριμένων  προσωπικοτήτων, προκειμένου να προσφέρει στους Αργείους την ευκαιρία επικοινωνίας με θέματα που αφορούν στον άνθρωπο και τις πνευματικές του αναζητήσεις.

Την Κυριακή 6 Φεβρουαρίου 2011  και ώρα 6.30΄ μ.μ. στην αίθουσα διαλέξεων του Συλλόγου Αργείων «ο Δαναός» θα μιλήσει:

 η κ. ΄Ελενα Μπρούμη- Χρυσοπούλου

Βιβλιοθηκονόμος

Δισέγγονη του Αρχιτέκτονα του Μεγάρου του « ΔΑΝΑΟΥ»

Ιφικράτη Κοκκίδη,

με θέμα: « Επίκουρος, ο υμνητής του «ευ ζην».

Θα ακολουθήσει συζήτηση.

Η παρουσία σας θα αποτελέσει τιμή για την ομιλήτρια και τον Σύλλογο.

Έλενα Μπρούμη- Χρυσοπούλου

Η κ. Έλενα Μπρούμη-Χρυσοπούλου είναι πτυχιούχος του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και της Σχολής Βιβλιοθηκονομίας. Έχει ασχοληθεί με την επιμέλεια ποιητικών συλλογών και λογοτεχνικών κειμένων, την στελέχωση βιβλιοθηκών στα ακριτικά σχολεία της χώρας και την οργάνωση διαλέξεων, κοινωνικών εκδηλώσεων και εκδρομών.

Προσέφερε τις υπηρεσίες της, στις βιβλιοθήκες του Κολλεγίου Αθηνών και του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας. Γνωρίζει την Γαλλική και Αγγλική γλώσσα.

Έχει εκδώσει την Ποιητική συλλογή: « Η ζωή μου σε λίγα τραγούδια» (πρόλογος Λιλίκας Νάκου) και την Βιογραφική λογοτεχνία: « Ένα λουλούδι που το λένε Αμαρυλλίς» Ιδιωτική έκδοση, Απρίλιος, 2010. Έχει δημοσιεύσει άρθρα της στα περιοδικά: Νέα Εστία, Γονείς, Ομοιοπαθητική Ιατρική και Ιλισσός.

Είναι μέλος του Αρχαιοφίλου Ομίλου Εκδρομών, Α.Ο.Ε. με σειρά διαλέξεων με θέμα την αρχαία ελληνική φιλοσοφία και  της Ένωσης Γονέων Νοητικώς Υστερούντων Ατόμων Ε.Γ.Ν.Υ.Α. με ενεργό, εθελοντική προσφορά. Είναι δισέγγονη του Αρχιτέκτονα του Μεγάρου του « Δαναού»  Ιφικράτη Κοκκίδη.

Ιφικράτης Κοκκίδης (1833-1922)

Συνταγματάρχης. Μεθοδικός, πολίτης του κόσμου και με κύρος στην Ελληνική κοινωνία η οποία τον τιμούσε ως ήρωα, ήταν ο άνθρωπος ο οποίος συντόνισε τις προσπάθειες για την υποδοχή και την φιλοξενία των ξένων κατά την διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του 1896. Υπήρξε Επιτελάρχης του Ελληνικού Σώματος Στρατού το οποίο εισήλθε στην υπό Οθωμανική κατοχή Θεσσαλία, το 1876. Γνώριζε τουλάχιστον τρεις γλώσσες και από το 1890 ήταν καθηγητής της Στρατιωτικής Ιστορίας στην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων  Αποστρατεύθηκε σε ηλικία 63 ετών, τον Ιούνιο του 1896, μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος

κυρός +Χριστόδουλος (1939 – 2008 )

Ο Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών κα πάσης Ελλάδος κυρός + Χριστόδουλος Παρασκευαστής, γεννήθηκε στην Ξάνθη το 1939. Το 1962 έλαβε το πτυχίο της Νομικής και το 1967 τ πτυχίο της Θεολογικής. Ήταν διδάκτωρ τις Θεολογίας, πτυχιούχος της γαλλικής και αγγλικής γλώσσας, γνώστης δε της ιταλικής και γερμανικής γλώσσας. Διάκονος χειροτονήθηκε το 1961 και πρεσβύτερος το 1965. Διετέλεσε ἐπὶ 9 χρόνια ιεροκήρυκας και πνευματικός προϊστάμενος του Ι.Ν. Κοιμήσεως τις Θεοτόκου (Παναγίτσας) στο Παλαιό Φάληρο, και επὶ 7 χρόνια Γραμματεύς της Ι. Συνόδου. Εξελέγη Μητροπολίτης Δημητριάδος το 1974. Έλαβε μέρος σε πολλὲς εκκλησιαστικὲς αποστολὲς στο εξωτερικό. Συνέγραψε πλήθος επιστημονικών κα εποικοδομητικών κειμένων. Αρθρογράφησε στον εκκλησιαστικό τύπο και σε εφημερίδες. Το 1998 εξελέγη υπὸ της σεπτής Ιεραρχίας Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος.

Ανάμεσα στις δημοσιεύσεις του ξεχωρίζουν τα βιβλία «Ελληνισμός προσήλυτος. Η μετάβαση από την αρχαιότητα στον χριστιανισμό», όπου ερμηνεύει πώς επέτυχε ο χριστιανισμός να επικρατήσει και να προσηλυτίσει Έλληνες και Ρωμαίους, και «Η ψυχή της Ευρώπης» ( αγγλική έκδοση: The European Psyche) όπου αναφέρεται στον ρόλο του χριστιανισμού κατά τη δημιουργία του ευρωπαϊκού κόσμου και τις προοπτικὲς του Ευρωπαίου ανθρώπου εὰν ξεριζώσει την ταυτότητά του.

Η άνοδος του στον θρόνο του Προκαθημένου της Εκκλησίας της Ελλάδος στάθηκε αφετηρία αναβάθμισης της παρουσίας της Εκκλησίας στη σύγχρονη πραγματικότητα. Επὶ των ημερών του αναδιοργανώθηκαν οι Συνοδικὲς Επιτροπὲς και ιδρύθηκαν νέες, ώστε ἡ Εκκλησία να παρακολουθεί και να παρεμβαίνει άπου και όποτε τούτο είναι αναγκαίο.

Υπό την ηγεσία του, προήχθη το έργο της Εκκλησίας στον κοινωνικό τομέα. Η ενίσχυση των υπαρχόντων και η ίδρυση νέων οργανισμών καλύπτουν τομείς όπως ἡ βιοηθική, ἡ μέριμνα για τους τοξικομανείς, η συμπαράσταση προς τους οικονομικούς πρόσφυγες, την κακοποιημένη γυναίκα, την άγαμη μητέρα, τα θύματα του trafficking, κλπ., συνοδεύτηκε από παρεμβάσεις που οδήγησαν στη δημιουργία δικτύου δεκάδων βρεφονηπιακών σταθμών για τη στήριξη της εργαζόμενης γυναίκας, τη μεθοδική στήριξη των πτωχών και πολύτεκνων οικογενειών κλπ. Η ίδρυση της Αλληλεγγύης ΜΚΟ της Εκκλησίας της Ελλάδος επέτρεψε τη σε μεγάλη κλίμακα παρέμβαση με ανθρωπιστική βοήθεια στην Ελλάδα και τον διεθνή χώρο –  τη Μέση Ανατολή, την Αφρική, την Ασία και την Ανατολική Ευρώπη.

Σημαντικὲς προόδους σημείωσε και το έργο της Ἱ. Αρχιεπισκοπής Αθηνών με τα οργανωμένα συσσίτια για περίπου 3000 άτομα την ημέρα, τη δωρεάν παροχή καινούργιου ρουχισμού, την ίδρυση της «Στέγης Μητέρας», των Βρεφονηπιακών Σταθμών, των Στεγών Γερόντων, Κατάκοιτων, Απροσαρμόστων παιδιών, τις δωρεάν ιατρικός και νομικὲς υπηρεσίες μέσω του «Κέντρου Στήριξης Οικογένειας» και της «Διακονίας», του Ιδρύματος Ψυχοκοινωνικής Αγωγής και Στήριξης.

Και στην επικοινωνία της Εκκλησίας τα πράγματα άλλαξαν. Όπως ελέχθη, «οδήγησε την Εκκλησία στον κόσμο της ψηφιακής εποχής», ιδρύοντας την υπηρεσία διαδικτύου στο οποίο εκτός από  τους αμιγώς εκκλησιαστικής ύλης ιστοχώρους δημιούργησε το πρώτο διαδικτυακό πολιτιστικό κέντρο με ψηφιακή βιβλιοθήκη σε 9 γλώσσες, πινακοθήκη, μουσικοθήκη, και πύλη πολιτιστικών ειδήσεων στην ελληνική και αγγλική γλώσσα. Ιδρύθηκε ακόμη ίστοχῶρος πολυμέσων, για οπτικοακουστικὲς μεταδόσεις.

Σημαντική υπήρξε η φροντίδα του Μακαριστού για τα ευρωπαϊκά θέματα. Επὶ των ημερών του ιδρύθηκαν η ad hoc Συνοδική Επιτροπή, η Αντιπροσωπία της Εκκλησίας της Ελλάδος στην Ευρωπαϊκή Ένωση με έδρα τις Βρυξέλλες, και ιστοχώρος αφιερωμένος στην προβολή και στήριξη των ταυτοτικών στοιχείων του ευρωπαϊκού πνεύματος.

Ο Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κυρός Χριστόδουλος εκοιμήθη στην Αθήνα στις 28-01-2008, έπειτα από σκληρή μάχη για τη ζωή που έδωσε επί επτά μήνες με σθένος και υποδειγματική ψυχική δύναμη.

• Διαδικτυακός οίκος Εκκλησίας της Ελλάδος

Ο Μακαριώτατος για την κρίση στην Εκκλησία.

Απόσπασμα από ομιλία του Αρχιεπισκόπου στον Άγιο Ανδρέα Πατρών.

[.] Στο πρόσωπο του Χριστού ο Απόστολος Ανδρέας αναγνωρίζει τον αναμενόμενο Μεσσία. Τον Μεσσία που έρχεται να λυτρώσει το ανθρώπινο γένος από την φθορά, τον θάνατο, την αρρώστια, τον πόνο, την επιθετικότητα. Δεινά, που η αποστασία του ανθρώπου, τα έκανε πραγματικότητα, και με χαρά τρέχει να ανακοινώσει αυτήν την «εύρεση» στον αδελφό του Σίμωνα. Αυτός, με λίγα λόγια, είναι για την Εκκλησία, ο Μεσσίας.

Ο ερχομός του Μεσσία συνδέθηκε, λοιπόν, με την πτώση, την σημαντικότερη κρίση στην ιστορία της ανθρωπότητας, αλλά και με την υπέρβασή της. Η ζωή στον παράδεισο είναι η πρώτη προτύπωση της Εκκλησίας και επομένως συνδέθηκε αυτή με αυτή την κρίση. Γι’ αυτό η Εκκλησία γνωρίζει από κρίσεις και δεν τις φοβάται.

Η κρίση είναι μία έννοια πολυσήμαντη και πολυδιάστατη. Είναι ένα γεγονός που συμπυκνώνει από τη μια την αποτυχία του ανθρώπου να θεοποιηθεί, να γίνει πανίσχυρος, πολίτης της Βαβέλ, και από την άλλη κρύβει και την ελπίδα της μετανοίας.

Η κρίση αποκαλύπτει την αποτυχία της αυτονόμησής μας, αλλά ταυτόχρονα είναι και μια ώθηση να ξεκαθαρίζουν τα πράγματα. Όχι απλώς μία ώθηση, αλλά μια ώθηση να επανέλθει η ορθότερα να αποκατασταθεί ο άνθρωπος και οι λειτουργίες του στην εσχατολογική τους προοπτική. Για την Εκκλησία, η κάθε κρίση δεν φέρει στην επιφάνεια μόνο την παρακμή μας, δεν είναι μόνο ένα αποτυχημένο τέλος, αλλά συγχρόνως κρύβει και γεννά την ελπίδα.

Η κρίση έρχεται, συμβαίνει, όταν υπερβαίνουμε το μέτρο, τα όρια. Όσο επώδυνη και αν είναι, άλλο τόσο είναι και μία δυνατότητα που μπορεί να γίνει μεταμορφωτική και απελευθερωτική. Η κρίση είναι ένας τρόπος να εξέλθουμε από το ναρκισσιστικό μας περίβλημα και την αυτιστική μας αυτάρκεια, είναι ένας τρόπος να ραγίσει ο συχνά γρανιτένιος καθωσπρεπισμός μας. Μέσα από μια κρίση ενδέχεται να ταπεινωθούμε. Διότι η κάθε κρίση είναι στο βάθος η σταύρωση και η ταφή, έστω και ακούσια, των εγωιστικών μας τάσεων και φαντασιώσεων. Μόνο δια του σταυρού θα φθάσουμε στην ανάσταση.

Συνεπώς, η εγκύστωση στο ναρκισσιστικό κέλυφος φέρει την κρίση, αλλά από την άλλη, το ότι τα πράγματα έρχονται σε κρίση είναι ο μόνος τρόπος για τον άνθρωπο να ταρακουνηθεί και «να έλθει εις εαυτόν».

Η Εκκλησία αναζητά το νόημα της εκάστοτε κρίσεως. Η εμπειρία της, την κάνει να πιστεύει ότι πίσω από κάθε κρίση, την προπατορική και όλες όσες ακολούθησαν και ακολουθούν, κατά βάθος κρύβεται η πάλη του σκότους κατά του φωτός, του ψεύδους κατά της αλήθειας, του επουσιώδους κατά του ουσιώδους, του συμπτώματος εναντίον της αιτίας, του παροδικού κατά του αιώνιου, του παρελθόντος εναντίον του μέλλοντος, της συντήρησης εναντίον της προόδου, της απομόνωσης εναντίον της κοινωνίας, του παρόντος κατά του εσχάτου.

Η ενανθρώπιση του Υιού θα πυροδοτήσει ακόμα περισσότερο αυτή την πάλη που θα κορυφωθεί τις έσχατες ημέρες. Ο ερχομός προκαλεί κρίση στις δαιμονικές δυνάμεις, τα έργα των οποίων ήλθε να λύσει ο Χριστός. «Έφτασε η ώρα που ο κόσμος αυτός θα κριθεί ˙ έφτασε η ώρα που ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα διωχτεί έξω από τον κόσμο» (Ιωάν. 12, 31). Η ίδια η παρουσία του Χριστού είναι η κρίση.

Ο Ίδιος το επιβεβαιώνει: «Ήρθα για να φέρω σε κρίση τον κόσμο, έτσι ώστε αυτοί που δε βλέπουν να βρουν το φως τους, κι εκείνοι που βλέπουν ν’ αποδειχτούν τυφλοί» (Ματ. 9, 39).Ο Μεσσίας είναι η αποκάλυψη της σχέσης. Διαρκώς μας μιλάει για τον Πατέρα Του. Αναφέρεται αδιάλειπτα στον πατέρα του και το ίδιο ζητά από εμάς, να αναφερόμαστε σε αυτόν.

Ο Μεσσίας, λοιπόν, με την παρουσία του προκαλεί κρίση και ταυτόχρονα είναι ο Δρόμος εξόδου από την κάθε Κρίση. Ο Μεσσίας γκρεμίζει τα είδωλά μας και μας δείχνει ένα άλλο τρόπο υπάρξεως που δεν βασίζεται στον εαυτό μας, αλλά στην σχέση.

[.] Και σήμερα, βρισκόμαστε ενώπιον μιας παγκοσμίου οικονομικής κρίσεως, αλλά συγκεκριμένα και η χώρα μας βρίσκεται ενώπιον μιας κρίσεως που αγγίζει μέλη της Εκκλησίας και της κοινωνίας γενικώτερα. Μιας κρίσης που μήνες τώρα μας απασχολεί. Και το μεγάλο ερώτημα έχει να κάνει με το πως θα ερμηνεύσουμε αυτή την κρίση. Υπάρχουν δύο βασικοί δρόμοι: ο κοσμικός τρόπος και ο εκκλησιαστικός. Ο κοσμικός τρόπος εστιάζεται στο γεγονός, στο σύμπτωμα και ερευνά όσα συνέβησαν και ετοιμάζεται να αποδώσει τις ευθύνες όπου υπάρχουν. Αυτό χρειάζεται, αλλά δεν επαρκεί.

Ο Εκκλησιαστικός τρόπος πηγαίνει πάρα πέρα για να ερμηνεύσει αυτά τα φαινόμενα. Αναζητά τις αιτίες των φαινομένων. Η εστίαση στα συμπτώματα δεν λύνει μακροπρόθεσμα κανένα πρόβλημα, ούτε θα διαλευκάνει εξ ολοκλήρου κανένα σκάνδαλο. Όσες επιτροπές και αν συστήσουμε, όσες καταδικαστικές αποφάσεις και αν λάβουμε ο ηθικός αυτουργός δεν πρόκειται να συνετισθεί. Καμία απόφαση της Εκκλησίας η της Πολιτείας δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μια για πάντα παρόμοια φαινόμενα.

Ποιός γονιός δεν έχει βρεθεί στην τραγική θέση να προειδοποιεί το παιδί του για μια ενδεχόμενη καταστροφική απόφασή του και εν τούτοις το παιδί να λέει όχι εγώ θα κάνω αυτό που θέλω και θα το επαναλάβω; Όσες δηλώσεις και αν κάνουμε, όσα καυστικά δελτία τύπου και αν εκδώσουμε το πρόβλημα θα παραμένει.

Η παρούσα κρίση, όπως και κάθε κρίση, αγγίζει όλους μας. Έχουμε όλοι ευθύνη. Υπάρχει πέρα από την προσωπική ευθύνη και η συλλογική. Είμαστε όλοι μας περισσότερο η λιγότερο ηθικοί αυτουργοί. Και η κρίση αυτή έχει και όνομα και ιστορία. Και για μεν την Εκκλησία, όπως σας εξηγήσαμε, οι ρίζες της χάνονται στην προπατορική πτώση. Για δε την πολιτεία, αν το περιορίσω στα Ελλαδικά, η κρίση αυτή χαρακτηρίζει τον Νεοέλληνα, τουλάχιστον, από την Ανεξαρτησία μας. Η Νεοελληνική μας ταυτότητα έχει στηριχθεί πάνω στο «φαίνεσθαι» και όχι στο «είναι». Κυρίαρχο στοιχείο του σύγχρονου δυτικού τρόπου ζωής που άκριτα μιμηθήκαμε.

Ξεχνάμε, όμως, ότι οι περισσότεροι άνθρωποι περνάμε πολλές ώρες την ζωή μας μπροστά σ’ ένα καθρέπτη η απασχολούμαστε μέχρι υστερίας με το πως φαινόμαστε στα μάτια των άλλων η με το ποιά γνώμη έχουν οι άλλοι για εμάς. Δεν μας ενδιαφέρει η ουσία, αλλά η επιφάνεια. Όταν ο πολιτισμός τοποθετεί την ευδαιμονία ως προτεραιότητα ζωής, όταν τα παιδιά μας τα μεγαλώνουμε κάτω από την πίεση της τελειότητας, όταν ο πολιτισμός είναι πολιτισμός επιδόσεων και όσο το δυνατόν των περισσοτέρων εμπειριών, τότε το μέτρο έχει χαθεί και όλοι μας ρέπουμε σε αυτό που όλοι μας λυσσαλέα κατηγορούμε, λες και είναι το μοναδικό φαινόμενο διαφθοράς.

Η δυσκολία μας, βρίσκεται στο γεγονός να κατανοήσουμε και να ερμηνεύσουμε τα σκάνδαλα, ως συμπτώματα μιας ευρύτερης νόσου που για την Εκκλησία έχει να κάνει με την αποσύνδεσή μας από τον Θεό. Όταν ο άνθρωπος αποσυνδεθεί από το Θεό θα γίνει και άπληστος ˙ με αυτή την έννοια η κρίση αυτή ακουμπά ολόκληρη την ανθρώπινη φύση. Είναι αφελές να πιστεύουμε ότι το κακό και η διαφθορά θα ξορκιστούν με το να τιμωρήσουμε μόνο συγκεκριμένους παραβάτες. Αυτό δεν απαλλάσσει κανένα μας από την προσωπική του ευθύνη, και ακόμη το κακό δεν περιορίζεται έτσι. Τα όρια ανάμεσα στην συλλογική και προσωπική ευθύνη είναι συχνά δυσδιάκριτα. Η διαφθορά και ο πλουτισμός δεν αφορά την διαπλοκή στα ανώτερα κλιμάκια, αλλά ακόμη όταν ζητάμε μια «εξυπηρέτηση», εις βάρος του άλλου η όταν επιθυμούμε να μην περάσουμε από τα γρανάζια που περνούν όλοι, δεν γινόμαστε μέρος της διαφθοράς; Όταν καθημερινά όλοι μας αδικούμε τον διπλανόν μας η παραβλέπουμε την ανάγκη του αυτό είναι επιτρεπτό;

Η διαπλοκή, δηλαδή η αμαρτία, παίζεται στο επίπεδο της ανθρώπινης ελευθερίας, στο γήπεδο της κτιστότητας, και η ανθρώπινη ελευθερία δεν υποτάσσεται. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να τροποποιήσουμε την λειτουργία της. Να της προσφέρουμε άλλο προσανατολισμό. Αντί να στρέφεται εναντίον του άλλου να δει τον άλλον συμμαχικά.

Έτσι λοιπόν, χωρίς να παρα-θεωρείται η προσωπική ευθύνη, πρέπει να αναρωτιόμαστε και για την συλλογική ευθύνη. Όταν ένας μοναχός αστοχεί, αστοχεί η ανθρώπινη φύση, αστοχούμε όλοι. Όταν ένας πολιτικός αποτυγχάνει αποτυγχάνουν και οι πολίτες, αποτυγχάνει στην συγκεκριμένη περίπτωση και στιγμή σύνολο το πολιτικό μας σύστημα.

Όσες αποδοκιμασίες αν επινοήσουν οι κοσμικές διαδικασίες, όσα επιτίμια και αν επιβάλλει η Εκκλησία, αυτά τα φαινόμενα θα επαναλαμβάνονται. Τίποτα δεν μπορεί να ανακόψει την τάση μας για διαπλοκή, έτσι θα πηγαίνει μέχρι τα έσχατα, με πιθανούς εμπλεκόμενους όλους εμάς, που με προχειρότητα κατηγορούμε.

Ο Άγιος Ανδρέας με τους δικούς του πλησιάζουν τον Ιησούν και τον ερωτούν. Κύριε που μένεις; Και έμειναν μαζί του την πρώτη φορά όλη την ημέρα και αργότερα «αφέντες τα δίχτυα και τα πλοία και τον πατέρα ηκολούθησαν αυτόν».

Άλλαξαν προσανατολισμό.

Ο Άγιος Ανδρέας ζημώνεται με την διδασκαλία του Ιησού Χριστού, μεταμορφώνεται, υφίσταται την καλήν αλλοίωση, γίνεται εκκλησιαστικός εργάτης. Ποτίζει με το μαρτυρικό του αίμα το χώμα της ευλογημένης πόλης των Πατρών.

Γι` αυτό αυτός ο αγιος της Εκκλησίας στη σημερινή σύγχυση της κοινωνίας μας φωνάζει στον καθένα μας και σ` όλους μας και μας προτρέπει: «εμείς βρήκαμε τον Μεσσία, τον διδάσκαλο Ιησού Χριστό».

Βρείτε τον και σεις. Θα σας αλλάξει τον προσανατολισμό και θα σας διδάξει τον τρόπο πως αποφεύγονται οι κρίσεις και πως υπερβαίνονται.

8 Δεκεμβρίου 2008           

• Πρόναος: Πληροφοριακό δελτίο. Έκδοση της Επικοινωνιακής και Μορφωτικής Υπηρεσίας της Εκκλησίας της Ελλάδος. Συντάκτης: Κλάδος Πολιτιστικών Προγραμμάτων και Διαδικτύου της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Θε­ο­δώ­ρη­τος Κύρρου  - Ελληνικών Θεραπευτική Παθημάτων  

Ο Θε­ο­δώ­ρη­τος Κύ­ρου υ­πήρ­ξε έ­νας α­πό τους σπου­δαι­ό­τε­ρους βυ­ζαν­τι­νούς συγ­γρα­φείς. Το συγ­γρα­φι­κό του έρ­γο υ­πήρ­ξε ση­μαν­τι­κό­τα­το. Εί­χε πλού­σι­ες θε­ο­λο­γι­κές, λο­γο­τε­χνι­κές και φι­λο­σο­φι­κές γνώ­σεις. Πέ­θα­νε γύ­ρω στο 460 μ.Χ. κον­τά στην Α­πά­μεια σε κοι­νω­νί­α με τους Ορ­θο­δό­ξους.

Το κεί­με­νο «Ελ­λη­νι­κών Πα­θη­μά­των Θε­ρα­πευ­τι­κή», το ο­ποί­ο εκ­δί­δε­ται για πρώ­τη φο­ρά στη νε­ο­ελ­λη­νι­κή γλώσ­σα, εί­ναι έ­να α­πό τα ση­μαν­τι­κό­τε­ρα κεί­με­να της χρι­στι­α­νι­κής σκέ­ψης. Σε ο,τι έ­χει να κά­νει με το πε­ρι­ε­χό­με­νο του έρ­γου βρί­σκε­ται πο­λύ κον­τά στο κεί­με­νο του Μ. Βα­σι­λεί­ου, «Προς τους νέ­ους, ό­πως αν εξ ελ­λη­νι­κών ω­φε­λοίν­το λό­γων». Ο Θε­ο­δώ­ρη­τος στρέ­φε­ται ε­ναν­τί­ον της ελ­λη­νι­κής μυ­θο­λο­γί­ας και της πο­λυ­θε­ΐ­ας. Ε­πί­σης θα αν­τι­κρού­σει ό­λες ε­κεί­νες τις α­πό­ψεις των φι­λο­σό­φων που έρ­χον­ται σε σύγ­κρου­ση με τη χρι­στι­α­νι­κή πί­στη. Θα πο­λε­μή­σει την α­θε­ΐ­α του Ε­πί­κου­ρου, την άρ­νη­ση του Α­ρι­στο­τέ­λη να α­πο­δε­χθεί την ύ­παρ­ξη θε­ϊ­κής προ­νοι­ας στον υ­πο­σε­λή­νιο χώ­ρο, θα χλευά­σει τον Πυ­θα­γό­ρα για τις η­θι­κές εν­το­λές του και θα α­σκή­σει κρι­τι­κή στους φι­λο­σό­φους για τις αν­τι­κρου­ό­με­νες α­πό­ψεις τους σχε­τι­κά με την ύ­παρ­ξη του Θε­ού.

Ο Θε­ο­δώ­ρη­τος θα αν­τι­πα­ρα­βά­λει στις φι­λο­σο­φι­κές δο­ξα­σί­ες τη χρι­στι­α­νι­κή α­πο­κά­λυ­ψη και θα υ­πο­στη­ρί­ξει ό­τι κά­ποι­ες α­πό τις α­πό­ψεις των φι­λο­σό­φων εί­ναι σω­στές, για­τί τις δα­νεί­στη­καν α­πό τους Ε­βραί­ους με τη με­σο­λά­βη­ση των Αι­γυ­πτί­ων. Ο Θε­ο­δώ­ρη­τος α­κο­λου­θεί τον τρό­πο της μέ­λισ­σας, υι­ο­θε­τών­τας α­πό τα κεί­με­να των φι­λο­σό­φων ο,τι μπο­ρού­σε να συμ­βι­βα­στεί με τη χρι­στι­α­νι­κή η­θι­κή και δι­δα­σκα­λί­α. Η α­λη­θι­νή α­ρε­τή, για τον Θε­ο­δώ­ρη­το, βρί­σκε­ται μό­νον στον Χρι­στι­α­νι­σμό, και ό­χι στα φλη­να­φή­μα­τα και τις ε­ρε­σχε­λί­ες των αν­θρώ­πων.

Στον πα­ρόν­τα τό­μο α­πο­δί­δον­ται στη νε­ο­ελ­λη­νι­κή οι τέσ­σε­ρις πρώ­τες δι­α­λέ­ξεις του Θε­ο­δώ­ρη­του:

● α. Πε­ρί πί­στε­ως. (­«­.­..α­πο­λο­γεί­ται για την πί­στη και την α­παι­δευ­σί­α των Α­πο­στό­λων, αν­τλών­τας τις α­πο­δεί­ξεις α­πό τους Έλ­λη­νες φι­λο­σό­φους»­).

● β. Πε­ρί αρ­χής (της μί­ας αρ­χής του κό­σμου). (­«­.­..α­πα­ριθ­μεί τις α­πό­ψεις σχε­τι­κά με την αρ­χή των πάν­των των ο­νο­μα­στο­τά­των Ελ­λή­νων σο­φών και ό­σων με­τά α­πό ε­κεί­νους ο­νο­μά­στη­καν φι­λό­σο­φοι και πα­ραλ­λη­λί­ζον­τας προς ε­κεί­νες την α­λη­θι­νή θε­ο­λο­γί­α του πα­λι­ό­τε­ρου α­πό ό­λους ε­κεί­νους Μω­υ­σή, αυ­τή α­πο­δει­κνύ­ει α­φ’ ε­νός την ψευ­δο­λο­γί­α ε­κεί­νων, α­φ’ ε­τέ­ρου α­να­δει­κνύ­ει α­πα­στρά­πτου­σα την α­λή­θεια της δι­κής του δι­δα­σκα­λί­ας»­).

 ● γ. Πε­ρί αγ­γέ­λων και των κα­λου­μέ­νων θε­ών και Πε­ρί των πο­νη­ρών δαι­μό­νων. (­«­.­..α­να­λύ­ει τι έ­χει μυ­θο­λο­γη­θεί α­πό ε­κεί­νους για τους λε­γό­με­νους α­πό τους Έλ­λη­νες δεύ­τε­ρους θε­ούς και τι μας δι­δά­σκει η Α­γί­α Γρα­φή για τις α­σώ­μα­τες κτι­στές φύ­σεις ώ­στε πά­λι με την πα­ράλ­λη­λη ε­ξέ­τα­ση να α­να­δει­χθεί και των δι­κών μας δογ­μά­των το α­ξι­έ­παι­νον και να κα­τα­φα­νεί των μυ­σα­ρών ε­κεί­νων μύ­θων η δυ­σμορ­φί­α και δυ­σω­δί­α»­).

● δ. Πε­ρί ύ­λης και κό­σμου. (­«­.­.. α­σχο­λεί­ται με την ύ­λη και τον κό­σμο και δεί­χνει ό­τι η δι­κή μας κο­σμο­θε­ω­ρί­α εί­ναι πο­λύ πιο κα­τάλ­λη­λη της πλα­τω­νι­κής»)

● Α­να­φε­ρό­με­νος στον σκο­πό του έρ­γου του, ση­μει­ώ­νει στην Προ­θε­ω­ρί­α του ο Θε­ο­δώ­ρη­τος:  «Εί­ναι λοι­πόν και­ρός, άν­δρες, να α­νι­χνεύ­σου­με την ί­δια τη ρί­ζα της α­λή­θειας. Και ό­πως ό­σοι προ­σπα­θούν να βγά­λουν χρυ­σο­με­τάλ­λευ­μα η αρ­γυ­ρο­με­τάλ­λευ­μα α­πό τη γη, ό­ταν βρουν μι­κρά ψήγ­μα­τα, α­κο­λου­θών­τας τα ε­ρευ­νούν ό­λες τις φλέ­βες και δεν παύ­ουν να τρυπουν μέ­χρι να βρουν τον πο­λύ χρυ­σό α­πό τον ο­ποί­ο δι­ε­σπά­ρη­σαν τα ψήγ­μα­τα έ­τσι και σεις πρέ­πει να α­κού­σε­τε τους λό­γους του Α­να­ξα­γό­ρα, του Πυ­θα­γό­ρα, του Πλά­τω­να και βέ­βαι­α και του Νου­μή­νιου και του Πλού­ταρ­χου και του Πλω­τί­νου και των άλ­λων και να ζη­τή­σε­τε την πη­γή α­πό την ο­ποί­α κά­ποι­α λί­γα εκ των ι­ε­ρών να­μά­των άν­τλη­σαν αυ­τοί και στό­λι­σαν τους λό­γους τους και εγ­κα­τα­λεί­πον­τας την πε­νί­α αυ­τών να πι­α­στεί­τε α­πό την α­πέ­ραν­τη σο­φί­α και να μά­θε­τε α­κρι­βώς α­πό ε­κεί­νη τι εί­ναι ποι­η­τής και τι ποί­η­μα και ποι­ά εί­ναι η α­ξί­α των α­ο­ρά­των δη­μι­ουρ­γη­μά­των και ποι­ά η χρη­σι­μό­τη­τα των ο­ρα­τών. Για­τί αν μά­θε­τε αυ­τό, δεν θα χω­ρί­σε­τε τον σε­βα­σμό προς τον Θε­ό σε πολ­λά μέ­ρη. αλ­λά τον αι­ώ­νιο και α­λη­θι­νό και Αυ­τόν που δώ­ρη­σε την ύ­παρ­ξη στα όν­τα α­πό την α­νώ­τα­τη α­γα­θό­τη­τά Του θα προ­σκυ­νή­σε­τε. έ­τσι, αν­τί ε­χθροί και αν­τί­πα­λοι, θα γί­νε­τε οι­κεί­οι και φί­λοι, και θα α­πο­λαύ­σε­τε, ως φί­λοι, πολ­λή παρ­ρη­σί­α. και σεις που χρει­ά­ζε­στε προς το πα­ρόν κα­θο­δή­γη­ση πολ­λούς α­πό τους πλα­νε­μέ­νους θα ο­δη­γή­σε­τε προς την α­λή­θεια».

Θε­ο­δώ­ρη­τος Κύρρου  ( 398 – 460 εκκλησιαστικός συγγραφέας )

Θε­ο­δώ­ρη­τος Κύρρου

Ο Θε­ο­δώ­ρη­τος, ε­πί­σκο­πος Κύρ­ρου ο τε­λευ­ταί­ος με­γά­λος εκ­πρό­σω­πος της αν­τι­ο­χεια­νής Σχο­λής, γεν­νή­θη­κε στην Αν­τι­ό­χεια της Συ­ρί­ας γύ­ρω στο 398 μ.Χ. Έ­λα­βε τη μόρ­φω­σή του σε μο­να­στή­ρια της πε­ρι­ο­χής, κον­τά στην Α­πά­μεια. Λέγεται μά­λι­στα ό­τι πα­ρα­κο­λού­θη­σε τα μα­θή­μα­τα του Θε­ό­δω­ρου Μομ­ψου­ε­στί­ας.

Έ­γι­νε ε­πί­σκο­πος Κύρ­ρου, ύ­στε­ρα α­πό πι­έ­σεις και χω­ρίς ο ί­διος να το ε­πι­δι­ώ­ξει το 423 μ.Χ. Συμ­με­τεί­χε ε­νερ­γά στη ζω­ή της πό­λης πα­ρου­σι­ά­ζον­τας έν­το­νο κοι­νω­νι­κό έρ­γο, αλ­λά και αν­τι­αι­ρε­τι­κό α­γώ­να. Κα­τα­σκεύ­α­σε υ­δρα­γω­γεί­α, γέ­φυ­ρες και λου­τρά. Συγ­χρό­νως α­σχο­λή­θη­κε με τη συγ­γρα­φή, αλ­λά και με το ποι­μαν­τι­κό έρ­γο. Έ­γρα­ψε πλη­θώ­ρα έρ­γων με πε­ρι­ε­χό­με­νο ι­στο­ρι­κό, δογ­μα­τι­κό και ερ­μη­νευ­τι­κό. Πα­ράλ­λη­λα έ­γρα­ψε δέ­κα λό­γους για να υ­πε­ρα­σπι­στεί την ύ­παρ­ξη της θεί­ας πρό­νοι­ας κα­θώς και πολ­λές ε­πι­στο­λές.

Ο Θε­ο­δώ­ρη­τος ε­νε­πλά­κη στη νε­στο­ρια­νή έ­ρι­δα. Το 431 μ.Χ. στρά­φη­κε ε­ναν­τί­ον του Κύ­ριλ­λου Α­λε­ξαν­δρεί­ας, ε­νώ δύ­ο χρό­νια αρ­γό­τε­ρα πή­ρε ε­νερ­γό μέ­ρος στις προ­σπά­θει­ες που έ­γι­ναν για την έ­νω­ση ορ­θο­δό­ξων και μο­νο­φυ­σι­τών. Το φι­λε­νω­τι­κό σύμ­βο­λο της Ε­φέ­σου εί­ναι κα­τά πά­σα πι­θα­νό­τη­τα δι­κό του έρ­γο. Η σύ­νο­δος της Ε­φέ­σου (449 μ.Χ.­), η ο­ποί­α εί­ναι γνω­στή και ως λη­στρι­κή, τον α­να­θε­μά­τι­σε και τον ε­ξό­ρι­σε με τη δι­και­ο­λο­γί­α ό­τι κή­ρυτ­τε δύ­ο γιους στο πρό­σω­πο του Χρι­στού.

Ο Θε­ο­δώ­ρη­τος στρά­φη­κε στον Πά­πα Λέ­ον­τα τον Πρώ­το, ο ο­ποί­ος θε­ώ­ρη­σε την α­πό­φα­ση της Συ­νό­δου ά­κυ­ρη. Στη Σύ­νο­δο της Χαλ­κη­δό­νας (451 μ.Χ.) πή­ρε μέ­ρος ως ορ­θό­δο­ξος, α­φού α­να­θε­μά­τι­σε τον Νε­στό­ριο και τους ο­μο­φρο­νές του αν και ό­χι με ι­δι­αί­τε­ρη προ­θυ­μί­α. Με­τά τη Σύ­νο­δο της Χαλ­κη­δό­νας δεν έ­χου­με κα­μί­α πλη­ρο­φο­ρί­α για τη ζω­ή του. Αν και πέ­θα­νε εν κοι­νω­νί­α με τους ορ­θο­δό­ξους, γύ­ρω στο 460 μ.Χ., με­ρι­κά κεί­με­νά του κα­τα­δι­κά­στη­καν α­πό την Πέμ­πτη Οι­κου­με­νι­κή Σύ­νο­δο το 553 μ.Χ. με το δι­ά­ταγ­μα του Ι­ου­στι­νια­νού Πε­ρί τρι­ών κε­φα­λαί­ων. Ελ­λη­νι­κών Πα­θη­μά­των Θε­ρα­πευ­τι­κή.

Το συγ­κε­κρι­μέ­νο κεί­με­νο του Θε­ο­δώ­ρη­του, το ο­ποί­ο με­τα­φρά­ζε­ται στη δη­μο­τι­κή γλώσ­σα για πρώ­τη φο­ρά, εί­ναι έ­να α­πό τα ση­μαν­τι­κό­τε­ρα βυ­ζαν­τι­νά κεί­με­να. Με το κεί­με­νό του αυ­τό ο Θε­ο­δώ­ρη­τος θα στρα­φεί ε­νάν­τια στην αρ­χαί­α ελ­λη­νι­κή φι­λο­σο­φί­α και θα α­πορ­ρί­ψει κά­θε μί­α α­πό ε­κεί­νες τις φι­λο­σο­φι­κές σχο­λές, τα δόγ­μα­τα των ο­ποί­ων έρ­χον­ταν σε σύγ­κρου­ση με τη χρι­στι­α­νι­κή δι­δα­σκα­λί­α και πί­στη. Θα στρα­φεί ε­νάν­τια, για πα­ρά­δειγ­μα, στην α­θε­ΐ­α του Ε­πί­κου­ρου, θα πο­λε­μή­σει την άρ­νη­ση του Α­ρι­στο­τέ­λη για την ύ­παρ­ξη της θεί­ας πρό­νοι­ας, ε­νώ θα χλευά­σει τον Πυ­θα­γό­ρα για τις η­θι­κές εν­το­λές του και θα α­σκή­σει δρι­μύ­τα­τη κρι­τι­κή στις πολ­λές και αν­τι­κρου­ό­με­νες α­πό­ψεις των φι­λο­σό­φων σχε­τι­κά με την ύ­παρ­ξη του Θε­ού.

Το κεί­με­νο του Θε­ο­δώ­ρη­του α­κο­λου­θεί, σε ο,τι α­φο­ρά στον τρό­πο γρα­φής και το ύ­φος, τον λό­γο του Με­γά­λου Βα­σι­λεί­ου προς τους νέ­ους ο ο­ποί­ος με τη σει­ρά του α­κο­λου­θεί τον Πλού­ταρ­χο. Ο Θε­ο­δώ­ρη­τος θα αν­τι­πα­ρα­βά­λει στις φι­λο­σο­φι­κές δο­ξα­σί­ες τη χρι­στι­α­νι­κή α­πο­κά­λυ­ψη και θα υ­πο­στη­ρί­ξει ό­τι κά­ποι­ες α­πό τις α­πό­ψεις των φι­λο­σό­φων εί­ναι σω­στές για­τί τις δα­νεί­στη­καν α­πό τους Ε­βραί­ους με τη με­σο­λά­βη­ση των Αι­γυ­πτί­ων. Ο Θε­ο­δώ­ρη­τος α­κο­λου­θεί τον τρό­πο της μέ­λισ­σας, υι­ο­θε­τών­τας α­πό τα κεί­με­να των φι­λο­σό­φων ο,τι μπο­ρού­σε να συμ­βι­βα­στεί με τη χρι­στι­α­νι­κή η­θι­κή και δι­δα­σκα­λί­α. Η α­λη­θι­νή α­ρε­τή, για τον Θε­ο­δώ­ρη­το, βρί­σκε­ται μό­νον στον Χρι­στι­α­νι­σμο, και ό­χι στα φλη­να­φή­μα­τα και τις ε­ρε­σχε­λί­ες των αν­θρώ­πων.

Υπήρξε πολυγραφότατος συγγραφέας. Έχουν επιζήσει ως τις μέρες μας έργα, ομιλίες και επιστολές του ερμηνευτικά, ιστορικά, πολεμικής και δογματικά. Αλλά το κύριο έργο του είναι η Εκκλησιαστική Ιστορία, η οποία καλύπτει την περίοδο από 325 ως το 429, η οποία μεταφράστηκε στα γαλλικά από τον Ματέ (Mathée) του Πουατιέ το 1544. Η πρώτη συλλογή των έργων του εκδόθηκε τον Σερμόν το 1642.

Ενδεικτικά έργα του:

• Περί Πρόνοιας, Λόγοι Δέκα
• Αιρετικής Κακομυθίας Επιτομή
• Φιλόθεος Ιστορία (Historia Religiosa)
• Θεοδωρήτου Εκκλησιαστική Ιστορία
• Ελληνικών Θεραπευτική Παθημάτων
• Περί της Αγίας και Ζωοποιού Τριάδος
• Περί της του Κυρίου Ενανθρωπήσεως
• Ερμηνεία της Προφητείας του Θείου Ιερεμίου
• Ερμηνεία της Προφητείας του Θείου Ιεζεκιήλ
• Υπόμνημα εις τας Οράσεις του Προφήτου Δανιήλ
• Κατά Νεστορίου Προς Σποράκιον

• Τατάκης Βασίλειος, Η Βυζαντινή φιλοσοφία, 1977, Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας.

Το Νέο Μουσείο Ακρόπολης στο Λονδίνο

Λαμπρή παρουσίαση του Νέου Μουσείου στο Ηνωμένο Βασίλειο στις 2 και 3 Δεκεμβρίου, από το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού σε συνεργασία με το Royal Institute of British Architects.

Το διήμερο τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού της Ελλάδας και γίνεται με τη συμβολή του Οργανισμού Ανέγερσης του Νέου Μουσείου Ακροπόλης.

Στις 2 Δεκεμβρίου θα μιλήσουν ο Δημήτρης Παντερμαλής, Προέδρος του Οργανισμού Ανέγερσης Νέου Μουσείου Ακρόπολης και ο Bernard Tschumi, Αρχιτέκτονας του Νέου Μουσείου Ακρόπολης. Τους ομιλητές θα παρουσιάσει το μέλος του RIBA, Stephen Phillips, ενώ χαιρετισμό θα απευθύνει ο Πρόεδρος του Ινστιτούτου κ. Sunand Prasad. Ακολουθεί συζήτηση με τη συμμετοχή των κ.κ. Παντερμαλή, Tschumi και Prasad με συντονιστή τον Stephen Phillips.

Στις 3 Δεκεμβρίου διοργανώνεται ημερίδα για φοιτητές αρχιτεκτονικής από όλες τις σχολές αρχιτεκτονικής στο Ηνωμένο Βασίλειο με ομιλητές τους Δημήτρη Παντερμαλή και Bernard Tschumi και θέμα την “αρχιτεκτονική πρόκληση” που αποτέλεσε το έργο της κατασκευής του Νέου Μουσείου.

Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Θεοφύλακτος

Ο Θεοφύλακτος Λεκαπηνός (917-956) αποτελεί μία από τις πλέον προβληματικές φυσιογνωμίες της ιστορίας του επισκοπικού αξιώματος του θρόνου της Κωνσταντινουπόλεως, που διετέλεσε οικουμενικός Πατριάρχης από τις 2 Φεβρουαρίου του 933 μέχρι και το θάνατό του. Ήταν ο νεώτερος γιος του αυτοκράτορα Ρωμανού Ά’ Λεκαπηνού. Ο πατέρας του σχεδίαζε από νωρίς να τον εγκαταστήσει στον πατριαρχικό θρόνο γι’ αυτό τον είχε θέσει ως βοηθό τού Πατριάρχη Νικολάου Μυστικού. Μετά τον θάνατο τού Νικολάου το 925 και δύο σύντομες πατριαρχίες και αφού άφησε τον θρόνο κενό για 2 χρόνια τελικά στις 2 Φεβρουαρίου 933, μόλις 16 χρονών χειροτονήθηκε από παπικούς απεσταλμένους Πατριάρχης. Κατά την μακρά, 23χρονη πατριαρχία του, υποστήριξε την πολιτική τού πατέρα του, υποτάσσοντας στην ουσία την Εκκλησία στην εξουσία τού αυτοκράτορα. Παρόλα αυτά σημαντικό γεγονός επί της πατριαρχίας είναι ότι άρχισε ο εκχριστιανισμός των Ούγγρων.

Ο Θεοφύλακτος καθ’ όλη τη διάρκεια τής αρχιερατείας του αδιαφορούσε για τα ιερατικά του καθήκοντα και συντηρούσε στάβλους με άλογα. Το μόνο πάθος του ήταν η ιππασία και το κυνήγι. Τραυματίστηκε θανάσιμα από πτώση από άλογο και πέθανε λίγες μέρες αργότερα. Μαζί με τον ετεροθαλή, παράνομο και ευνούχο αδελφό του Βασίλειο είναι οι μόνοι αρσενικοί απόγονοί του Ρωμανού Λεκαπηνού που επιβίωσαν της πτώσης τής οικογένειάς του το 945.

• Οικουμενικό Πατριαρχείο

Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Νικόλαος ο Μυστικός

Νικόλαος Α’ ο Μυστικός (852-925)  Άγιος της Ορθοδόξου Εκκλησίας και Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το έτος 852 και καταγόταν από αριστοκρατική οικογένεια της Κάτω Ιταλίας. Μαθήτευσε δίπλα στον Φώτιο, του οποίου ήταν και συγγενής, ενώ ήταν συμμαθητής με τον αυτοκράτορα Λέοντα τον Σοφό, που διετέλεσε και προσωπικός σύμβουλός του. Το 901 έγινε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, αλλά το 907 εξαναγκάστηκε σε παραίτηση αφού αρνήθηκε να αναγνωρίσει τον τέταρτο γάμο τού Λέοντα * με την ερωμένη τού Ζωή Καρβονωψίνα, φθάνοντας στο σημείο να τον αφορίσει,  καθαιρώντας και τον ιερέα Θωμά πού είχε τελέσει το μυστήριο, ενώ επανήλθε στη θέση του το 913, μέχρι και το θάνατό του.Νικόλαος Α’ Μυστικός

Ο Νικόλαος θεωρείται ως μία εξέχουσα εκκλησιαστική μορφή της εποχής τους. Υπήρξε προσωπικότητα μαχητική, ανεξάρτητη και ανήσυχη, με έντονο ενδιαφέρον για την Αυτοκρατορία, συμμετέχοντας ενεργά σε σημαντικά γεγονότα της εποχής του. Μέσα μάλιστα από την πλούσια επιστολογραφία του που διασώζεται, διακρίνεται η στιβαρή προσωπικότητα του Πατριάρχη αυτού, ο οποίος έφτασε σε σημείο να εναντιωθεί του Αυτοκράτορος για τον τέταρτο και παράνομο γάμο του, με αποτέλεσμα να εξοριστεί. Μετά την παραίτηση του περιορίσθηκε στη Μονή τών Γαλακρηνών. Ο Αυτοκράτορας όμως πριν το θάνατό του συμφιλιώθηκε με το Νικόλαο, από τον οποίο ζήτησε να επανέλθει στον πατριαρχικό θρόνο το 912. Έτσι το 913, μετά το θάνατο του Λέοντα, επί διοικήσεως Αλεξάνδρου, επανήλθε στον επισκοπικό θώκο, διοριζόμενος επικεφαλής επιτροπής, του ανήλικου Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ζ΄ του Πορφυρογέννητου. Σε αυτή την περίοδο μάλιστα διαδραμάτισε σημαντικό πολιτικό ρόλο στα τεκταινόμενα της εποχής και ιδίως στους πολέμων κατά των Βουλγάρων. Απεβίωσε στις 11 Μαΐου 925 και η Ορθόδοξη Εκκλησία τον ανακήρυξε Άγιο, τιμώντας τη μνήμη του στις 16 Μαΐου.

Ο ίδιος υπήρξε και συγγραφέας, με σημαντικότερα έργα του τις περίφημες επιστολές, οι οποίες έχουν εκδοθεί απὸ τον J. Ρ. Migne, τον J. Darrouzes κ.ἄ.

* Έρις περί την Τετραγαμία του Λέοντος ΣΤ΄. Ο Λέων ΣΤ΄μετά τους διαδοχικούς θανάτους των τριών γυναικών που είχε νυμφευθεί και καθώς από καμία δεν είχε αποκτήσει αρσενικά παιδιά, διατηρούσε σχέσεις με μια άλλη γυναίκα, τη Ζωή Καρβονοψίνα, η οποία κάποια στιγμή γέννησε γιο. Ο αυτοκράτορας, για να νομιμοποιήσει τον νόθο γιο του, τον μετέπειτα αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Ζ΄ τον Πορφυρογέννητο, θέλησε να νυμφευθεί έστω και καθυστερημένα τη Ζωή, ενώ τίμησε και τον πατέρα της Στυλιανό Ζαούτση με έναν καινούριο τίτλο, αυτόν του βασιλεοπάτορος. Ο πατριάρχης Νικόλαος Μυστικός αντέδρασε έντονα στην προοπτική της τετραγαμίας, αρνήθηκε να τελέσει το μυστήριο του γάμου και να ευλογήσει αυτή την ένωση, η οποία δεν μπορούσε κατ’ουδένα τρόπο να θεωρηθεί νόμιμη από την εκκλησία. Επιπλέον τα Χριστούγεννα του 906 απαγόρευσε στον Λέοντα να εισέλθει στην Αγία Σοφία από την κυρία είσοδο. Όταν ο Λέων διαπίστωσε ότι η στάση του πατριαρχείου απέναντι στο θέμα δεν επρόκειτο να μεταβληθεί, καθαίρεσε τον Νικόλαο Μυστικό (τον Φεβρουάριο του 907) και προώθησε στο πατριαρχικό αξίωμα τον Ευθύμιο. Ταυτόχρονα για την επίλυση του ηθικού και εκκλησιαστικού θέματος που είχε ανακύψει από τη σύγκρουση κοσμικής και εκκλησιαστικής εξουσίας, ζήτησε τη γνωμάτευση του πάπα της Ρώμης Σεργίου Γ΄. Μετά από αυτό το κολακευτικό για την Εκκλησία της Ρώμης αίτημα, ο πάπας δεν είχε καμία αντίρρηση να τοποθετηθεί υπέρ του Λέοντος και κατά του Νικολάου —η Εκκλησία της Ρώμης είχε από καιρό απομακρυνθεί από την Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως, μάλιστα με αφορμή τον εκχριστιανισμό των λαών της Ευρώπης και των Βαλκανίων ενίοτε ερχόταν και σε σύγκρουση με αυτήν, όμως δεν έπαυε, ως αποστολική έδρα του Αγίου Πέτρου, να θεωρείται ως πρώτη μεταξύ ίσων, πράγμα που εκμεταλλεύτηκε ο Λέων για να νομιμοποιήσει τον τέταρτο γάμο του και τον νόθο γιο του. (Βυζαντινό χρονολόγιο).

Οικουμενικό Πατριαρχείο

Πατριάρχης Φώτιος Α΄

Ο Φώτιος, γεννήθηκε το 810. Διετέλεσε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως από το 858 έως το 867 και από το 877 έως το 886. Ο Φώτιος θεωρείται ως μία από τις σημαντικότερες μορφές του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως μετά τον Ιωάννη το Χρυσόστομο. Η διαμάχη ανάμεσα στον Πατριάρχη Ιγνάτιο και τον Καίσαρα Βάρδα, θείο του νεαρού αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ’, έφερε το Φώτιο στο ανώτατο εκκλησιαστικό αξίωμα. Ο Ιγνάτιος συνελήφθη, φυλακίστηκε και καθαιρέθηκε το 858, ενώ ο Φώτιος ανήλθε από λαϊκός όλους τους βαθμούς της ιεροσύνης μέσα σε έξι μέρες και εξελέγη Πατριάρχης στη θέση του. Η αντιπαλότητα του Φώτιου με τους  Στουδίτες μοναχούς οδήγησε τους υποστηρικτές του Ιγνατίου στη Ρώμη, για να ζητήσουν τη βοήθεια του πάπα Νικόλαου Α’. Ο Νικόλαος αρνήθηκε να απαντήσει θετικά στις επιστολές που είχε λάβει από τον αυτοκράτορα και τον ίδιο το Φώτιο και να επικυρώσει την εκλογή του, αν και οι απεσταλμένοι του στην Κωνσταντινούπολη είχαν συναινέσει στην εκλογή.

Το 863 αναθεμάτισε και καθαίρεσε το Φώτιο, ο οποίος επίσης ανταπάντησε με αναθεματισμό. Ο Φώτιος επικαλέστηκε την προσθήκη του Filioque στη λατινική εκδοχή του Συμβόλου της Πίστεως, για να κατηγορήσει τον Πάπα για αίρεση, στα αίτια όμως του σχίσματος πρέπει να προσθέσουμε και την αξίωση του Πάπα για το πρωτείο καθώς επίσης και την επιδίωξη της Ρώμης να ελέγξει τα εκκλησιαστικά πράγματα της νεοσύστατης Βουλγαρικής Εκκλησίας.

Στην πρώτη αυτή φάση της Πατριαρχίας του Φώτιου  συντελέστηκε και η αποστολή στη Μοραβία των αδελφών Κύριλλου και Μεθόδιου καθώς και η βάπτιση του Βούλγαρου βασιλιά Boris με ανάδοχο τον αυτοκράτορα Μιχαήλ, συνεπώς και η ίδρυση της πρώτης βουλγαρικής εκκλησίας. Ο προστάτης του Φώτιου Καίσαρας Βάρδας δολοφονήθηκε το 866 όπως και ο αυτοκράτορας Μιχαήλ το 867 από το στενό συνεργάτη του Βασίλειο ο οποίος ανέβηκε στο θρόνο και υπήρξε ο ιδρυτής της Μακεδονικής Δυναστείας.

 Ο Φώτιος καθαιρέθηκε από το θρόνο και εξορίστηκε, επειδή ο Βασίλειος αναζητούσε τη συμμαχία του Πάπα και του Δυτικού Αυτοκράτορα. Ο Ιγνάτιος επανήλθε στον πατριαρχικό θρόνο στις 23 Νοεμβρίου 867 αλλά οι σχέσεις του με τον εξόριστο Φώτιο φαίνεται ότι βελτιώθηκαν και έτσι γύρω στο 876 ο Φώτιος ανακλήθηκε από την εξορία και του ανατέθηκε η εκπαίδευση των παιδιών του αυτοκράτορα. Μετά το θάνατο του Ιγνάτιου τον Οκτώβριο του 877 ο Φώτιος επανήλθε στον πατριαρχικό θρόνο. Αυτή τη φορά ο Φώτιος απέκτησε και την τυπική αποδοχή της Δύσης. Στη σύνοδο που συγκλήθηκε το Νοέμβριο του 879 στην Κωνσταντινούπολη και επικύρωσε την τοποθέτησή του συμμετείχαν και οι λεγάτοι του Πάπα Ιωάννη Η΄. Οι δογματικές διαφωνίες δεν αντιμετωπίστηκαν, απλώς μπήκαν στο περιθώριο.

Όταν ο Βασίλειος Α’ πέθανε το 886, τον διαδέχτηκε ο γιος του Λέων ΣΤ’.  Ένα από τα μέτρα του νέου αυτοκράτορα για να εδραιωθεί πολιτικά περιστοιχιζόμενος από πρόσωπα της εμπιστοσύνης του ήταν και η εκ νέου απομάκρυνση του δασκάλου του Φωτίου από τον πατριαρχικό θρόνο. Στη θέση του τοποθετήθηκε ο ανήλικος αδελφός του αυτοκράτορα Στέφανος. Ο Φώτιος εξορίστηκε, πιθανόν σε μονή της Αρμενίας, και τα ίχνη του χάνονται. Πιθανολογείται ως ημερομηνία θανάτου η 6 Φεβρουαρίου του 893. Ανακηρύχθηκε Άγιος της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και η μνήμη του τιμάται στις 6 Φεβρουαρίου.

  Οικουμενικό Πατριαρχείο